Początki Muzeum Techniki w Maleńcu sięgają 1967 roku. Wtedy to dyrekcja Opoczyńskich Zakładów Przemysłu Terenowego, do których należała maleniecka fabryka, podjęła decyzję o zakończeniu produkcji w niej łopat i gwoździ. Dnia 21 czerwca 1967 roku zakład w Maleńcu uznany został za zabytek techniki i wpisany do Rejestru Zabytków Województwa Kieleckiego pod pozycją nr 340. Prawną ochroną objęto układ hydroenergetyczny zakładu oraz zabudowania produkcyjne wraz z wyposażeniem. Pięć miesięcy później 4 listopada 1967 roku ostatecznie zakończono produkcję szpadli i gwoździ w malenieckim zakładzie.

Zamknięty i zapomniany ponownie został odkryty w 1968 roku przez studentów Politechniki Śląskiej, Wydziału Metalurgicznego, wędrujących „Szlakiem starego hutnictwa" pod kierunkiem profesora Tadeusza Mazanka. Popadający w stopniową ruinę obiekt wywarł na nich niezapomniane wrażenie. Wtedy też część z nich podjęła zobowiązanie doprowadzenia malenieckiego zakładu do dawnej świetności. W grupie tej byli m.in. Teresa Bentkowska, Jan Cwajna, Sławomir Lis, Maria Kukuła i Stanisław Miśta. Latem 1970 roku podpisano wielostronne porozumienie pomiędzy ówczesnym właścicielem zakładu tj. Opoczyńskimi Zakładami Przemysłu Terenowego, Muzeum Techniki Naczelnej Organizacji Technicznej w Warszawie, Zarządem Głównym Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego, Wydziałem Metalurgii Politechniki Śląskiej w Katowicach oraz Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Kielcach. Na jego podstawie maleniecki zakład został przekazany w opiekę akademickiej społeczności Politechniki Śląskiej. Już w sierpniu tego samego roku do Maleńca przybyła pierwsza grupa studentów, którzy rozpoczęli prace nad rekonstrukcją i konserwacją malenieckiego zakładu. W ciągu kolejnych lat dzięki zaangażowaniu pracowników i studentów Politechniki Śląskiej zrekonstruowano, zakonserwowano i wyremontowano szereg urządzeń i maszyn, będących na wyposażeniu zakładu. W czasie organizowanych corocznie wakacyjnych obozów studenckich opracowano m.in. dokumentację inwentaryzacyjną zabytku, wykonano naprawę i rekonstrukcję ścian w hali walcowni i szpadlarni, zrekonstruowano stawidła, odbudowano mostki dojazdowe, a także odtworzono konstrukcję nośną przekładni zębatych w obydwu halach. Na przestrzeni wielu lat w działania te zaangażowanych było około 1300 studentów i 60 pracowników naukowo-dydaktycznych Politechniki Śląskiej.

Wielu zaplanowanych zadań nie udałoby się przeprowadzić, gdyby nie pomoc i wsparcie ze strony lokalnych władz samorządowych, organizacji społecznych i miejscowych przedsiębiorców. Byli wśród nich m.in. przedstawiciele i pracownicy Koneckich Zakładów Narzędzi Gospodarczych, Huty Katowice, Huty Ostrowiec oraz Zakładów POLMO w Końskich. W ostatnich latach dzięki pomocy ze strony Pani Jolanty Grochal-Prezes Centrum Opracowań Maleniec Sp.z.o.o., udało się przeprowadzić szereg niezbędnych działań, gwarantujących dalsze trwanie zabytku. Nowy etap w historii malenieckiego zakładu został zapoczątkowany w 2005 roku, kiedy to Rada Powiatu Koneckiego na podstawie „Uchwały Nr XX/12/2005" z 16 marca 2005 roku nadała malenieckiemu zakładowi statut samorządowej instytucji kultury o nazwie „Zabytkowy Zakład Hutniczy w Maleńcu".

Dziś Muzeum Techniki w Maleńcu jest jednym z nielicznych tego rodzaju obiektów na terenie Europy. Zgromadzone w nim eksponaty i urządzenia są dowodem niezwykłej innowacyjności i pomysłowości poprzednich pokoleń.